Oglądasz: Kronika

14 luty 2015 roku - lutowe spotkanie członków PTG- wykład p.Zbigniewa Turzyńskiego n/t „O poszukiwaniach genealogicznych i odkrywaniu dziejów rodzin zamieszkałych na terenie okolic Gdyni i Wiela”

Gościem spotkania PTG, które miało miejsce 14 lutego, był pan Zbigniew Turzyński. Temat spotkania : „O poszukiwaniach genealogicznych i odkrywaniu dziejów rodzin zamieszkałych na terenie okolic Gdyni i Wiela”.  Po wstępie definiującym pojęcia takie,  jak – rodzina, wspólnota, naród  oraz wartości, jakie przekazywane są potomkom poprzez związki rodzinne, język, tradycję i kulturę, prelegent przedstawił imponujące wyniki swoich poszukiwań, na przykładzie swojej rodziny – stworzył drzewo genealogiczne  po mieczu i po kądzieli. Podsumowując wartość trwałych związków rodzinnych zacytował słowa Stefana Wyszyńskiego: „Pamiętajmy, że dla narodu rozwijającego się normalnie największą radością i łaską jest rodzina… Pamiętajmy, że jak długo w kołyskach będą płakały dzieci polskich matek, jak długo będą do nich zwracały swe ufne oczy i serca, dotąd możemy być spokojni o przyszłość naszego narodu. Naród to rodzina rodzin”. Wartość szacunku dla przeszłości i jej znajomość podkreślił zdaniem  autorstwa Józefa Piłsudskiego: Kto nie szanuje i nie ceni swojej przeszłości, ten nie jest godzien szacunku teraźniejszości, ani nie ma prawa do przyszłości”.

Zacytowane zdania znalazły odzwierciedlenie w zorganizowanym zjeździe rodzinnym, zorganizowanym w Dziemianach 23 maja 2008 roku. Wzięło w nim udział 230 osób z różnych stron świata. Niektórzy z nich nie widzieli się od 50 lat. Zjazd stał się inspiracją do następnych spotkań, w cyklu pięcioletnim. Drugi zjazd miał miejsce 31 maja 2013 roku.

Dzieje  rodziny  zatytułowane „Z dziejów spokrewnionych rodzin Turzyńskich, Kuczkowskich Skwierawskich, Ruchniewiczów, Orłowskich i Jantów” zostało sfinansowane przez autora.

 

Drzewo genealogiczne stworzone przez prelegenta charakteryzuje się bogactwem materiału, ponieważ poza nazwiskiem przekazywanym w linii męskiej, autor uwzględnił rody żon kolejnych pradziadków. Uwzględnił też najstarsze dokumenty dotyczące nazwisk poszczególnych rodzin, wyodrębniając w nawiasach te, które jeszcze nie znalazły potwierdzenia w ciągu chronologicznym. Nie ograniczył się do dat i wykresów. Interesowały go miejsca i wydarzenia, relacje między ludźmi i  wpływ wydarzeń historycznych na losy rodzin, ich przemieszczanie się i przyczyny zmiany miejsca zamieszkania. Zebrał wiele materiału, ma za sobą wiele rozmów z członkami rodziny i kolekcję zdjęć, które przez cały czas zbierał i opisywał. Jak każdy z nas, zaczął od rodziców i dziadków, coraz głębiej wnikając w przeszłość, zatrzymał się w XVII wieku, a opierając się na źródłach XV – wiecznych   postawił hipotezę dotyczącą pochodzenia swojego nazwiska i rodu związanego z  Małopolską. Zagadka pojawienia się rodu na Pomorzu prawdopodobnie jest związana z udziałem jego przedstawicieli w walkach z Prusami,  zakończona osiedleniem się w okolicach Wiela. W czasie poszukiwań został zidentyfikowany herb rodziny Turzyńskich.

Rodzina na Pomorzu rozrastała się. Pojawiły się nowe nazwiska osób spokrewnionych i spowinowaconych: Kuczkowscy, Skwierawscy, Ruchniewiczowie, Orłowscy, Jantowie, Hollerowie i  Czapiewscy. Poza miejscowościami, w których od najdawniejszych lat żyli Turzyńscy (Lendy, Leśno. Wiele, Raduń, Osowo i Piechowice), pojawiły się następne, w miarę rozrastania i przemieszczania się rodzin. Prelegent przedstawił ich dzieje wyjaśniając pochodzenie nazwisk, pierwsze wzmianki o tych nazwiskach i ich dzieje na Pomorzu

 

1.       Pień drzewa genealogicznego rodu Turzyńskich

2.       Pień drzewa genealogicznego rodu Kuczkowskich

1.Czas oraz miejsce urodzenia i zgonu  agnatów Turzyńskich

2. Dziemiany -  zdjęcie zbiorowe po zakończeniu budowy kościoła lata, 1922-23.

Kościół pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego. Na zdjęciu widoczny jest ks. dziekan Franciszek Podlaszewski, w otoczeniu członków Katolickiego Towarzystwa Budowy Kościoła. Widoczny krewniak,  Augustyn Turzyński (pod gwiazdką).

 

Prelekcja została zilustrowana czytelnymi i opatrzonymi szczegółowymi informacjami  diagramami genealogicznymi, zdjęciami okolic i miejscowości związanymi z dziejami rodu, kościołów, w których miały miejsce obrzędy chrztów i ślubów oraz zdjęciami z rodzinnych zbiorów, wśród nich wiele o wartości historycznej. Przykłady:  fotografia z 1910 roku przedstawiająca dzieci pozujące przed szkoła w Dębogórzu i wśród zdjęć z Gdyni – widok na ulicę Starowiejską od strony Placu Kaszubskiego.

1.Kościół pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego w Leśnie.  Zbudowany w latach 1634 – 1687. Fundatorką była Ludwika Maria Gonzaga – żona Władysława IV i Jana Kazimierza.

2.Wnętrze kościoła pod wezwaniem Podwyższenia Krzyża Świętego w Leśnie
Ołtarze i umieszczona centralnie na belce Grupa Ukrzyżowania pochodzą z XVII wieku.

 

Zamieszczone powyżej zdjęcia wiążą się z rodzinami Turzyńskich i rodzinami z nimi spokrewnionymi na terenie parafii: Leśno, Wiele i Dziemiany.

Umieszczone poniżej zdjęcia  wiążą się z następnym tematem omówionym przez prelegenta „O poszukiwaniach genealogicznych i odkrywaniu dziejów rodzin zamieszkałych na terenie okolic Gdyni – stara parafia po wezwaniem Michała Archanioła na Oksywiu.” To jedna z najstarszych parafii na Pomorzu sięgająca XIII wieku. Należały do nie okoliczne wsie, które dzisiaj tworzą  dzielnice miasta,  dawnej wsi Gdyni -  Redłowo i  Witomino. Prelegent przedstawił fragment XIII wiecznej historii Kępy Oksywskiej dotyczącą  sporu między klasztorami cystersów w Oliwie i norbertanek w Żukowie. Wtedy to północna część Kępy Oksywskiej została odebrana zakonnicom i przyznana cystersom. Wśród wiosek przyznanych cystersom znalazło się Dębogórze, dziś jedno z sołectw Kosakowa.

 

1.Oksywie, około roku 1906. Na górce widoczny kościół p.w. św. Michała Archanioła. Po prawej morze.

2.Gdynia przed rokiem 1928

1.      Dębogórze – około roku 1910 – przed murem szkoły

2.      2. Gdynia – około roku 1930 – mała Jadwiga Turzyńska z domu Selke w przedszkolu sióstr Urszulanek przy ul. Pomorskiej

 

Korzystając z zapisów chrztów zawartych w księgach parafialnych  autor opracowania ustalił nazwiska najstarszych rodzin dawnej parafii oksywskiej, mieszkających w Dębogórzu od połowy XVIII wieku. Wskazał również na ich pokrewieństwo z rodzinami zamieszkałymi w Gdyni, Oksywiu, Pierwoszynie, Witominie, Kosakowie, Rewie i Obłużu. Poniżej zamieszczono przykładowe schematy genealogiczne dotyczące tego zagadnienia w odniesieniu do rodzin o nazwisku Paschke.

 

Pień drzewa genealogicznego rodziny Paschke żyjących obecnie na terenie Rewy

 
 

Rodziny o nazwisku Paszke w Rewie

 
 

1. Michał Paszke (        ~ 1758 – 14.03.1838)

    Marianna Pioch (        ~ 1763 – 10.07.1853), ślub:

1.1. Krystyna (                    -                    )

                        Kostrach (                   -                   )

1.2. Michał (        ~ 1798 – 02.10.1878)

        Katarzyna Pioch (            ~ 1804 - 25.07.1874), ślub:24.11.1823 roku

1.2.1. Jan (02.03.1826 – 24.08.1899)

           Maria Kensk vel Kęsk (14.12.1830 - 03.03.1862), ślub: 24.11.1851 roku

1.2.1.1. Elżbieta (12.10.1855 – 07.01.1863)

1.2.1.2. Franciszek (18.06.1858 – 18.06.1859)

1.2.1.3. Jan (30.10.1859 – 25.05.1860)

1.2.1. Jan (02.03.1826 - 24.08.1899)

           Maria Schröder (19.11.1839 -                  ), ślub: 11.05.1862 roku w Oksywiu

1.2.1.1. Dorota (21.03.1863 – 03.01.1878)

1.2.1.2. Marianna (29.09.1864 – 03.10.1880)

1.2.1.3. Anna Katarzyna (30.11.1866 – 03.11.1867)

1.2.1.4. Józef (03.09.1868 – 10.02.1964)

              Otylia Konkol (15.07.1873 – 30.10.1965), ślub: 14.01.1895 roku, Oksywie

              Rodzina mieszkała w Mechelinkach

1.2.1.5. Julianna (29.06.1871 -                     )

              Anastazy Konkol (           ~ 1868 -               ), ślub: 15.02.1892 roku, Oksywie

              Rodzina mieszkała w Mechelinkach

1.2.1.6.  Augustyna (15.10.1873 -                       )

               Augustyn Badtke (         ~ 1871 -                ), ślub: 08.02.1897 roku, Oksywie

1.2.1.7. Jan (14.03.1876 – 11.04.1878)

1.2.1.8. Bolesław Jan (28.11.1878 – 03.12.1878)

1.2.1.9. Franciszek (25.09.1880 – 05.10.1880)

1.2.2. Michał (16.12.1828 – 08.09.1831)

1.2.3. Magdalena (13.06.1831 –                       )

           Antoni Rinc (                     -                      )

1.2.4. Antoni (25.05.1833 -  31.10.1867)

           Rozalia Hallmann (05.04.1839 -                      ), ślub: 08.02.1858 roku

           Rodzina mieszkała w Mechelinkach

1.2.5. Dorota (01.09.1835 – 02.06.1868)

1.2.6. Anna (01.03.1837 –                  )

           Józef Hohn (            ~ 1833 -                     ), ślub: 22.11.1858 roku

1.2.7. Andrzej (14.12.1838 – 31.12.1914)

           Krystyna Schröder (          ~ 1835 -                    ), ślub: 12.02.1865 roku

1.2.7.1. Franciszek (01.03.1866 -                     )

1.2.7.2. Elżbieta (27.11.1870 -                     )

1.2.8. Elżbieta (29.10.1840 – 08.09.1842)

1.2.9. Krystyna (27.08.1842 –                     )

           Józef  Schröder (              ~ 1837 -                   ), ślub: 16.01.1865 roku 

1.2.10.Weronika (16.02.1844 – 11.11.1845)

1.2.11.Franciszek (02.08.1845 – 07.09.1927)

            Marianna Pogletke (                   - 01.06.1924), ślub: 20.01.1873 roku

1.2.11.1. Jan (23.06.1874 – 11.08.1896)

1.2.11.2. Rozalia (15.07.1876 – 27.02.1889)

 

Prelekcja pana Turzyńskiego cieszyła się dużym zainteresowaniem, tym bardziej że wiele wskazówek dotyczących poszukiwań genealogicznych może być wykorzystana przez członków towarzystwa.

                W drugiej części spotkania pani Monika Bayer-Smykowska zaproszona przez Stanisława Pieniążka przedstawiła swoje badania dotyczące miesięcznej wyprawy krajoznawczej  zorganizowanej w roku 1927 dla  uczniów gimnazjum męskiego z Białej Podlaskiej. Wyprawę zapoczątkował 17 dniowy spływ kajakowy, po którym nastąpiła piesza wędrówka przez polskie Wybrzeże. Pani Monika posiada kronikę napisaną przez 17 letniego ucznia, Jana Chorążego, który opisał poszczególne etapy wyprawy.  Chciałaby opracować ją w szczegółach i uzupełnić informacje dotyczące przewodników młodzieży w czasie kolejnych etapów, uzupełnić o szczegóły dotyczące trasy i osób, nie tylko uczestników wyprawy. O tej wyprawie pisano w 1927 roku, umieszczano wzmianki o niej w prasie toruńskiej, chełmskiej, gniewskiej i tczewskiej, ponieważ  miała ona związek z popularyzowaną wówczas ideą – Cała Polska dąży do morza. Pragnąc uzupełnić posiadane już materiały pani Monika zwróciła się z prośba do członków naszego towarzystwa o informacje, gdyby w czasie swoich poszukiwań ktoś z nas natknął się na materiał dotyczący tej historii.

Irena Kucz

Zdjęcia z opracowania i archiwum Zbigniewa Turzyńskiego.