Oglądasz: Kronika

Wiadomości Sierakowickie - "Jak zostałem genealogiem mojej rodziny?" - część II

Chciałbym teraz opowiedzieć trochę o zasobach i lokalizacjach ksiąg metrykalnych z Parafii Sierakowice.

Przystępując do osobistych poszukiwań genealogicznych w księgach z Parafii Sierakowice, nie zdawałem sobie sprawy z tego z jakim trudnym tematem mam do czynienia. Na podstawie dokumentów znalezionych u kuzyna mojego Taty - Adama, okazało się bowiem, że jeżeli najłatwiejszą rzeczą było wyszukanie aktu urodzenia Piotra Pawelczyka – ojca Augustyna, który urodził się 05.02.1832 w Kamienicy Królewskiej, to znalezienie aktu urodzenia ojca Piotra Pawelczyka- Joannesa (Jana) nie było już takie proste i to z wielu powodów.

  • po pierwsze nie znałem dokładnej daty urodzin Joannesa Pawelczyka – wiedziałem tylko to, że zawarł związek małżeński z Marianną Walkusz 09.11.1818 i w momencie ślubu w roku 1818 miał 24 lata, a panna młoda lat 22;
  • na podstawie tych informacji obliczyłem ,że urodził się ok. 1794 roku;
  • niestety ksiąg chrztów z lat 1723-1802 nie było w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie ani też w Parafii Sierakowice.
Akt chrztu Petera Pawelczyka
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

Z opracowania p. Marianny Stanke ”Katholische Kirchenbuerger in Ost und Westpreussen„, które jest bardzo cenną pomocą dla genealoga dowiedziałem się, że interesujące mnie księgi znajdują się w Archiwum Państwowym w Lipsku. Z pomocą mojego Taty napisałem list do tego Archiwum i z niecierpliwością czekałem na odpowiedź. Po około 2 miesiącach przyszedł oczekiwany list, ale odpowiedź była taka, że niestety w czasie wojny, księga chrztów z lat 1764-1803 zaginęła. Wówczas z pomocą przyszedł mi internet. Jakież było jednak moje zdziwienie, gdy okazało się, że „tropiona” przeze mnie księga znajduje się w postaci mikrofilmu w Kościele Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich (Mormonów). Następnie dowiedziałem się, że niedawno na ul. Nowy Świat w Warszawie otworzono filię tego Kościoła (był to rok 2006). Złożyłem zamówienie zgodnie z procedurą zamieszczoną na stronie internetowej Kościoła Mormonów i cierpliwie czekałem. Po 6 tygodniach dowiedziałem się, że przysłano mikrofilm z Salt Lake City w USA. Pojechałem do Stolicy i myślałem, że moje poszukiwania aktu urodzenia Joannesa (Jana) Pawelczyka zakończą się sukcesem. Przeszukałem lata 1790-1800 i znalazłem tylko jednego Joannesa (Jana) Pawelczyka urodzonego w tym dziesięcioleciu. Jednak był to rok 1798, a nie 1794. Zachodziłem w głowę – skąd może wynikać taka duża różnica co do roku urodzin, wynosząca aż 4 lata!! Brałem po uwagę różne możliwości:

  • Joannes (Jan) Pawelczyk urodził się w innej Parafii aniżeli Sierakowice;
  • Joannes (Jan) Pawelczyk urodził się rzeczywiście 12.05.1798 roku w Kamienicy Królewskiej ale z jakiegoś powodu w momencie zawarcia związku małżeńskiego podał niewłaściwy wiek.

Akt chrztu Joannesa Pawelczyka
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

Akt chrztu Marianny Walkusz
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

Musiałem zweryfikować obie te wątpliwości. Pojechałem do Pelplina i szukałem interesujących mnie danych w innych Parafiach aniżeli Sierakowice, jednakże w latach 1790-1800 nie znalazłem dziecka o nazwisku Pawelczyk i imieniu Joannes.

W Pelplinie również szukałem aktów urodzenia pozostałych dzieci Joannnesa Pawelczyka i Marianny Walkusz. Znalazłem pięcioro rodzeństwa Piotra Pawelczyka: Adalberta (Wojciecha) ur. 1820, Marcina ur. 1822, Franciszka ur. 1824, Ewę ur. 1826, Walentyna ur. 1829. Jak już pisałem wcześniej, Piotr – syn Joannesa Pawelczyka urodził się w roku 1832. Niestety po tym roku nie znalazłem już dzieci Joannesa Pawelczyka z Marianną Walkusz. Okazało się jednak, że w roku 1835 urodziła się Marianna córka Joannesa i Ewy Pawelczyk z.d Syldatk. Wysnułem hipotezę, że być może Marianna żona Joannesa zmarła przed rokiem 1835, a Joannes Pawelczyk ożenił się ponownie. Moje przypuszczenie potwierdziło się, bowiem udało się odszukać akt zgonu Marianny, która zmarła 03.06.1833 w Kamienicy Królewskiej. Pozostało już tylko odszukać akt małżeństwa Joannesa (Jana, Johanna) Pawelczyka z Ewą Syldatk. Nie było to jednak takie proste, bo księgi ślubów z lat 1825-1843 z Parafii Sierakowice nie ma w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie, ani też w Archiwum Państwowym w Gdańsku, jest natomiast w Archiwum Państwowym w Lipsku albo w Archiwum Kościoła Mormonów w Salt Lake City. Na razie przerwałem dalsze poszukiwania aktu drugiego małżeństwa Joannesa Pawelczyka i skupiłem się na dalszej analizie ksiąg parafialnych Parafii Sierakowice, które były dostępne w Archiwum Diecezjalnym w Pelplinie. Dowiedziałem się z nich, że Joannes (Johann) Pawelczyk miał jeszcze następujące dzieci z Ewą z d.Syldatk: Theresia Paulina ur. 1836, Joseph Franz ur. 1837, Jacob Robert ur. 1839. Szukałem dalej i już nie znalazłem dalszych dzieci Joannesa (Johanna) Pawelczyka z Ewą Syldatk. Znalazłem natomiast dalsze dzieci Johanna z Marianną z.d Czaja. Były to w kolejności: Anna Christianna ur. 1841, Johann Valerian ur. 1842, Augustin Johann ur. 1844, Ignatz Inocent ur. 1846, Francisca Barbara ur. 1848, Michael Hipolit ur. 1850, Albrecht Joseph ur.1853. Więcej dzieci Joannesa Pawelczyka z Marianną Czaja już nie znalazłem. W dalszej kolejności zacząłem szukać aktu zgonu Johanna (Jana) Pawelczyka i znalazłem prawdopodobny akt z 30.03.1853 roku. Z pomocą księdza dyrektora Archiwum Diecezjalnego w Pelplinie – Anastazego Nadolnego – udało mi się odczytać dodatkowe informacje, iż Johann(Joannes) Pawelczyk umarł w wieku 55 lat i pozostawił żonę i 9–cioro dzieci z trzech małżeństw!!


Akt zgonu Johanna Pawelczyka
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

Niby wszystko się zgadzało bo wynikało to z tego, że wspomniana osoba mogła urodzić się w 1798 roku, ale ciągle nie dawał mi spokoju wiek Joannesa w momencie poślubienia Marianny Walkusz. Dlaczego Joannes (Jan) Pawelczyk podał nieprawdziwy wiek? Nasuwały mi się tu 2 powody:

  • po pierwsze na Kaszubach nie było mile widziane, żeby w momencie zawierania związku małżeńskiego pan młody był młodszy od pani młodej;
  • po drugie 1818 rok były to czasy tuż po klęsce Napoleona, kiedy Państwo Pruskie, mając w pamięci klęski swoich wojsk w bitwach z Francuzami wprowadziły obowiązkową służbę wojskową dla wszystkich mężczyzn w wieku od 19 lat i być może Jan Pawelczyk podając, że ma 24 lata myślał, że uda mu się uniknąć tej służby.

Postanowiłem jednak szukać dalszego dowodu na poparcie powyższych hipotez i znalazłem go. Napisałem z pomocą mojego Taty kolejny list do Lipska i otrzymałem bardzo nieczytelną kserokopię aktu 2-go małżeństwa Jahanna Pawelczyka, z której z trudem odczytałem, że Johann Pawelczyk zawarł 9.01.1834 małżeństwo z Ewą Syldatk. On był wdowcem, miał 36 lat, a ona panną i miała 20 lat. Było to drugie potwierdzenie faktu, że Joannes (Jan) Pawelczyk urodził się 12.05.1798 w Kamienicy Królewskiej, a jego rodzicami byli Thoma (Tomasz) Pawelczyk i Catharina (Katarzyna) z d.Labuda. Bez trudu w archiwum w Pelplinie znalazłem akt ślubu Thomy (Tomasza) Pawelczyka z Katarzyną Labuda z 16.02.1786 r. Wyczytałem z niego, że Thoma (Tomasz) Pawelczyk miał 30 lat, a jego przyszła małżonka 20 lat.


Akt ślubu Thomasa Pawelczyka i Cathariny Labudownej
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

Chciałem teraz ustalić jak się nazywali jego rodzice, ale okazało się to zadaniem ponad moje siły. W księdze zgonów z Parafii Sierakowice z lat 1800-1827 znalazłem zapis, że Thoma Pawelczyk miał w chwili śmierci (10.04.1811) 68 lat, czyli urodził się około 1743 roku, jednak rok urodzenia, który obliczyłem na podstawie wieku podanego w akcie małżeństwa Tomasza, był inny - ok. 1756. Zastanawiałem się, który rok urodzin Tomasza jest prawidłowy? Zamówiłem kolejny mikrofilm w Kościele Mormonów i po pewnym czasie pojechałem do Warszawy, aby zrobić zdjęcia z zamówionego przeze mnie mikrofilmu. Wykonałem wiele zdjęć aktów chrztu wszystkich dzieci, które nosiły nazwisko Pawelczyk, a urodziły się w latach 1740-1764, lecz niestety nie znalazłem żadnego Tomasza Pawelczyka. Być może niedokładnie szukałem lub Tomasz przyjął to imię dopiero w okresie późniejszym, lub urodził się w innej Parafii niż Sierakowice.

Nie dawało mi jednak spokoju pytanie, kiedy właściwie nazwisko Pawelczyk pojawiło się po raz pierwszy na terenie Parafii Sierakowice? Przejrzałem najstarszą dostępną księgę chrztów z lat 1706-1723 z Parafii Sierakowice, która nie była wywieziona do Niemiec w okresie wojennym, a znajdowała się cały czas na terenie Parafii Sierakowice. Prawdopodobnie księga ta ocalała tylko dlatego, że hitlerowcy poszukiwali korzeni żydowskich do 3 pokoleń osób podejrzanych o żydowskie pochodzenie. W tym celu wywieźli do Niemiec większość ksiąg metrykalnych z terenu Pomorza z lat ok. 1750-1900. Okazuje się, że nazwisko Pawelczyk pojawiło się na terenie Parafii Sierakowice już w roku 1706. „Rozszyfrowałem” zapis w księdze chrztów z 18.07.1706 i odczytałem, że tego dnia została ochrzczona Magdalena córka Jacobusa Pawelczyka i Cathariny.


Akt chrztu Magdaleny Pawelczyk z 1706 roku
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

Zrobiłem zdjęcia aktów chrztów wszystkich dzieci, których ojcowie nosili nazwisko Pawelczyk. Okazało się, że w latach 1706-1723 występują 3 osoby o imionach Jacobus i Blasius z Kamienicy Królewskiej, oraz Martinus z Paczewa, o nazwisku Pawelczyk. Zadawałem sobie pytanie który z tych trzech może być moim prapraprapraprapradziadkiem? Cóż następna (chronologicznie) księga chrztów z Parafii Sierakowice znajdowała się w Lipsku i w Kościele Mormonów. Księgi małżeństw z lat wcześniejszych niż 1723 nie zachowały się, a księga małżeństw z lat 1723-1750 również znajduje się w Lipsku oraz w Salt Lake City. Dodatkowo w księgach z lat wcześniejszych niż z 1760 roku nie pisano wieku przyszłych małżonków.

Pozostała mi jeszcze, jako ostatnia deska ratunku, analiza imion oraz nazwisk występujących w „Lustracji Województw Prus Królewskich 1765. Powiaty pucki i mirachowski” Jerzego Dydgały . Otóż z tej pracy dowiadujemy się, że w roku 1765 było trzech gospodarzy o nazwisku Pawelczyk – byli to Paweł i Wojciech z Kamienicy Królewskiej oraz Tomasz z Paczewa. Obok opisu budynków widzimy, że tylko u Tomasza Pawelczyka jest zapis, iż jego budynki są w bardzo złym stanie technicznym - można było domniemywać, że nie posiadał spadkobierców. Chyba rzeczywiście tak było, bo podczas przeglądania fotografii aktów chrztu z lat 1743-1763 zrobionych podczas wizyty w Warszawie nie zauważyłem, że były tam akty chrztów dzieci Thomy (Tomasza) Pawelczyka. Dało mi to wiele do myślenia, być może Tomasz Pawelczyk wymieniony w Lustracji powiatu mirachowskiego z 1765 roku rzeczywiście nie miał dzieci. Prawdopodobnie był synem Martina i urodził się w roku 1723 w Paczewie. W latach 1706 -1723 oprócz Thomy (Tomasza) urodziły się następujące dzieci płci męskiej o nazwisku Pawelczyk: Adalbert syn Josefusa ur. 1710, Paulus syn Blasiusa ur. 1713, Adalbert syn Blasiusa ur. 1716, Mathias syn Martina i Mathias syn Josephusa obydwaj urodzeni 1720 r. oraz Albert syn Martina ur. 1721.

Kolejną przeszkodą w moich badaniach genealogicznych stał się brak księgi zgonów z Parafii Sierakowice z lat wcześniejszych niż 1764. Dodatkowym utrudnieniem był fakt, że do roku 1770 nie odnotowywano wieku osoby zmarłej. Wymyśliłem, że najbardziej prawdopodobne wydaje się, że Thoma Pawelczyk, ojciec Johanna Pawelczyka, mógł być synem Adalberta syna Martina Pawelczyka (znalazłem akt chrztu dziecka bez imienia o nazwisku Pawelczyk z roku 1750, którego ojcem był Adalbert i Anna). Jest to jednak tylko przypuszczenie. Pewność zdobędę wtedy gdy jeszcze raz pojadę do Kościoła Mormonów do Warszawy i sfotografuję wszystkie akty chrztów o nazwisku Pawelczyk z lat 1723-1764, pamiętając o tym, żeby zdjęcia z mikrofilmu były robione bez użycia lampy błyskowej, gdyż błysk flesza powoduje, że zdjęcie staje się nieczytelne.

Reasumując, lokalizacja miejsc przechowywania ksiąg metrykalnych z Parafii Sierakowice z lat 1706-1875 jest następująca:

CHRZTY
  • 1706-1723 A.D P
  • 1723-1764 A.P.L, KM
  • 1764-1803 tylko KM
  • 1803-1875 A.D.P
MAŁŻEŃSTWA
  • 1723-1750 A.P.L, KM
  • 1750-1764 A.D.P
  • 1768-1787 A.D.P
  • 1793-1824 A.D.P
  • 1825-1843 A.P.L, KM
  • 1843-1875 A.D.P
ZGONY
  • 1764-1799 A.D.P
  • 1800-1827 A.P.G
  • 1827-1874 A.D.P
poszczególne skróty znaczą:
A.D.P – Archiwum Diecezjalne w Pelpline
A.P.L – Archiwum Państwowe w Lipsku
A.P.G – Archiwum Państwowe w Gdańsku
KM – Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich

Być może że akty małżeństwa z brakujących lat z XVIII i XIX wieku znajdują się w Archiwum Państwowym w Lipsku, ale co do tego nie mam pewności.

Poniżej zamieściłem drzewo genealogiczne przodków Augustyna Pawelczyka, których do tej pory udało mi się ustalić.


Drzewo genealogiczne przodków i dzieci Augustyna Pawelczyka - Drzymality Kaszubskiego
(ze zbiorów Janusza Pawelczyka)

  Pełna wersja tego drzewa =>

Za miesiąc opowiem na czym polega indeksacja i o powstawaniu nazwisk na terenie Ziemi Sierakowickiej.

Janusz Pawelczyk

Artykuł ukazał się w Wiadomościach Sierakowickich w październiku 2009.