Вы находитесь здесь: Хроника

Ofiary wojny w parafii Czersk w latach 1944-1945

       Według wielu wskazówek genealogów oraz własnych doświadczeń, każdy z nas udaje się do najstarszych członków rodziny i ich znajomych w celu zasięgnięcia informacji o naszych przodkach. Czasami otrzymujemy od nich szereg informacji, które wymagają weryfikacji, pogłębienia, wyjaśnienia. Często są to śladowe sygnały, że jakiś fakt czy zdarzenie miało miejsce. Są to często takie informacje, które nie dają nam spokoju, zaprzątają głowę, przy każdej nadarzającej się okazji, usiłujemy znaleźć jakiś ślad, dzięki któremu je potwierdzimy lub zweryfikujemy. Chciałbym tutaj nawiązać do informacji pozyskanych od rodziny, że ktoś z jej członków zginął w czasie II wojny światowej i nic więcej nie wiemy, mało tego to nic więcej nie jesteśmy w stanie znaleźć. Okazuje się, że w tym przypadku, który poniżej pragnę przedstawić, nieocenionym źródłem informacji mogą być księgi metrykalne zgonów w tym parafii Czersk od 02.02.1945.r. /niestety wcześniejszych nie ma/, które niejednemu poszukiwaczowi mogą wiele wyjaśnić oraz uzupełnić historię rodziny. Dodać należy, że w Czersku znajduje się cmentarz ofiar wojennych o którym artykuł możemy przeczytać na stronie Internetowej Szkoły Podstawowej nr 1 w/w miejscowości.  

       Czersk zajęły wojska niemieckie 3 września 1939 r. Od pierwszych dni okupacji ludność została poddana hitlerowskiemu terrorowi. Już 3 września na pastwisku przy drodze do Łęga został zamordowany przez żołnierzy Wehrmachtu 18-letni Bernard Łangowski. W dniu 14 września w Łęgu gestapowcy zastrzelili komendanta Posterunku Policji Państwowej Wawrzyńca Szostaka. Kilka dni później aresztowano w Czersku Antoniego Jopka i Jana Pliszkę. Ślad po nich zaginął. Jesienią 1939 r. wielu mieszkańców Czerska i okolic zostało zatrzymanych przez Selbschutz i po przewiezieniu do Chojnic rozstrzelanych w miejscowości Igły. Zginęło tam 48 osób z naszego terenu. W dniu 4 listopada 1939 r. w lesie pod Łukowem niedaleko Gutowca rozstrzelano 28 mieszkańców Czerska i Mokrego. W późniejszych latach ofiarami eksterminacji byli przede wszystkim rolnicy pomagający partyzantom, księża, nauczyciele, ludzie oskarżeni o pomoc i udział w ruchu oporu. Wielu z nich zostało zamordowanych i pochowanych potajemnie w okolicznych lasach. Po zakończeniu wojny ciała ich zostały ekshumowane i częściowo pochowane w założonym specjalnie w tym celu przy ul. Dworcowej Cmentarzu Honorowym. Znajduje się na nim 180 grobów. Wśród nich są liczne groby symboliczne, m.in. ofiar obozów koncentracyjnych i więzień. Dziewięć grobów nie posiada tablic. Przed cmentarzem znajduje się obelisk z napisem: "Ofiarom faszyzmu z lat okupacji 1939- 1945". Na środku cmentarza pod krzyżem 18 kwietnia 1997 r. ustawiono tablicę "Pamięci pomordowanych na Uralu w latach 1945 - 1956". W dniu 3 maja została ona poświęcona. Tablica ta upamiętnia śmierć ok. 150 mieszkańców Czerska i okolic wywiezionych w 1945 r. przez władze radzieckie do obozów pracy na Uralu i na terenie Łotwy.

 

       Ten artykuł jest tylko częścią historii, przeżyć i dramatów tego czego doświadczyli mieszkańcy naszego regionu. Pod tym linkiem znajduje się lista grobów ofiar tam usytuowanych:

http://www.sp1.czersk.pl/sp1/sp1/menu.php?kat=m-czersk.php&str=czersk/cmentarz/listapoch.php 

       Należy zwrócić uwagę, iż ostatnią datą śmierci ofiar jest koniec roku 1944. Uważam, że ofiarami są również osoby, które zginęły w wyniku II wojny światowej, które zapewne nie są ujęte w żadnych statystykach ani wykazach. Statystyki te zapewne obejmują straty w wojnie obronnej i wyzwoleńczej, obozy jenieckie, pracy i koncentracyjne, Powstanie Warszawskie, Getto itp. masowe rozstrzeliwania. Nie ma w nich ludności cywilnej zamieszkałej wsie i miasteczka pozostających w obecnych granicach.Poniżej przedstawiam listę kolejnych ofiar nie ujętych na znanych mi listach a spisanych w oparciu o księgę metrykalną zgonów Parafii Czersk.

       Poniżej przedstawiam osoby oraz przyczyny ich śmierci w czasie wyzwolenia i po wyzwoleniu Czerska. Pragnę abyście czytając listę ofiar oraz przyczyny ich śmierci zwrócili uwagę na niektóre szczegóły, które mogą wiele powiedzieć albo przynajmniej wysunąć jakąś hipotezę ale i zarazem nasuwają się pytania. Poniżej podkreśliłem okoliczności, które mnie osobiście nie dają spokoju, a są to np. sytuacje kiedy ginie kilku małych chłopców, którzy prawdopodobnie bawili się niewybuchem lub niewypałem, jak to się stało, że ludzie zginęli od granatu?

       Oficjalną datę wyzwolenia Czerska podaję się 21.02.1945 roku wielu mieszkańców tej ziemii straciło życie po tej dacie. Proszę więc o zwrócenie uwagi na datę ich śmierci.

 

IMIĘ NAZWISKO MIEJSCE PRZYCZYNA ZGONU WIEK DATA

Anna Thiede Czersk wypadek wojny 37 26.02.1945

Maksymilian Slubicki Czersk ukrywał się 26 24.02.

Władysława Brezówna Łąg padła od kuli 23 07.03

Zofia Lorbiecka Kurcze padła od kuli 23 07.03

Józef Lipski Bagna znaleziony w lesie pocisk w głowę 20 18.02

Ryszard Wiśniewski zginął od bomby lotniczej 02 19.02

Otylia Pstrąg Mosna od pocisku z samolotu 16 17.02

Elżbieta Przybyłówna Mosna j/w 13 17.02

Władysław Sikorski Kurcze pocisk w głowę 70 20.02

Zofia Ossowska Czersk trudy fronru 01 24.02

Bogusław Minczyński Czersk odłamek granatu 10 19.02

Andrzej Wodyński Malachin odłamek granatu 72 21.02

Ignacy Kropidłowski Koneffki pocisk 49 20.02

Jan Białkowski Czersk odłamek granatu 29 21.02

Jan Owczarek Rytel Zamordowany przez Niemca 36 24.10.1944 pogrzeb 15.03.1945

Jan Kosecki Rytel j/w 64 27.10.1944 15.03.1945

Bronisława Kosecka Rytel j/w 30 27.10.1944 15.03.1945

 

Wynika z tego, że mieszkancy pamiętali o osobach zamordowanych i kiedy prz\szło wyzwolenie dokonali ich godnego pochówku

 

Jan Jażdżewski Mokre od pocisku 36 26.02.1945

Jadwiga Gierszewska Lubnia od granatu 26 23.02.1945

Stefania Gierszewska Lubnia j/w 19 23.02.1945

Edward Ufrowski Struga trudy wojenne 1 mies 21.02

Maria Skajowska Lubna od granatu 38 21.02

Karolina Ciszewska Czersk odłamek granatu 37 24.02

Konrad Kulczyk Czersk j/w 43 21.02

Jan Łangowski Czersk j/w 76 21.02

Anna Łangowska Czersk j/w 77 21.02

Anna Bernard Kamionka od miny 31 4.02

Zofia Berbard Kamionka zabita od miny 3 24.02

Wojciech Bernard Kamionka zabity od miny 2 4.02

Teodozja Pietrzak Kamionka zabita od miny 8 24.02

Helena Kulas Kamionka zabita od miny 26 4.02

Marta Łangowska Malachin od odłamka 43 27.02

Anna Musiał Czersk od odłamka 67 21.02

Stefan Szablewski Czersk od wybuchu miny 26 23.02

Łucja Szablewska Czersk od wybuchu miny 23. 23.02

Maksymilian Beger Czersk od wybuchu miny 46 23.02.

Bernard Łącki Czersk zabity od pocisku 13 23.02.

Maria Łącka Czersk zabity od pocisku 44 21.02

Gerard Poturalski Czersk zabity od pocisku 2 21.02

Krzystyna Poturalska Czersk zabita od pocisku 20 21.02

Witold Gowin Czersk od miny 7 22.03

Witold Węsierski Czersk od miny 7 22.03

Henryka Troka Czersk od miny 9 22.03

Czesław Troka Czersk od wybuchu miny 22.03

Agnieszka Gradowska Czersk wypadek wojenny 26 23.02.

Wiesław Bunikowski Chłopowy zamordowany przez Niemca 40 24.02

Czesław Pawłowski Ostrowite od granatu 20 01.04

Jan Chmara Ostrowite od granatu 39 21.02

Stefan Lorbiecki Ostrowite od granatu 25 21.02

Piotr Bara Ostrowite od granatu 50 01.04

Józef Galikowski wycieńczenie Stuthoff 42 08.04

Tadeusz Mazurowski Czersk wycieńczenie Stuthoff 15 18.04

Stanisłąw Krugier Nowa Juncza od miny 11 20.04

Leonard Michalewski Kwieki od pocisku 24 03.05

Joanna Żalikowska Lubna od pocisku 61 03.05

Anastazja Tarłop Konefki od odłamka granatu 43 25.05

Czersk jest juz kilka miesięcy po wyzwoleniu

Feliks Ring Czersk od miny 20 25.05

Alfons Zieliński MILICJANTCzersk od kuli Niemca 30 25.05

Cecylia Janokowska Malachin rozszarpana granatem 53 22.02 pochowana bez księdza w czasie akcji wojennej

Stanisław Szulc Czersk rozszarpany przez minę 34 10.06

Edward Narloch Kwieki eksplozja pocisku 14 30.06

Józef Krefta Malachin eksplozja 76 03.07

Mikołaj Fierek Klaskawa eksplozja 77 07.07

LERU DAILLON zam. BEZENCOL Francja żołnierz francuski inż technik    eksplozja minyeksplozja miny 26  25.07

Leokadia Korzoska Ziemnica wycieńczona z obozu koncentracyjnego 33 28.07

Helena Łącka ofiara wijenna 27 02.08

Leon Pliszka Będźmirowice wycieńczony z obozu koncentracyjnego 47 30.10

Józef Słomiński Czersk urzędnik pocztowy zmarł 47 22.03 podczas ewakuacji obozu koncentracyjnego Stuthoff w ...........powiat Lębork

Henryk Szmidt Stodółki wybuch pocisku 12 08.02.

Robert Dalke wybuch 36 19.10

Dwie osby nieznane znalezione przez Rosjan w szkole powszechnej w Czersku znaleziono również różaniec i Polską książeczkę do nabożeństwa 20.03

 

Krzysztof Borowski

P.S.

W miarę dostępu do ksiąg metrykalnych z różnych parafii z lat 1944 - 1945 informację będą uzupełniane i zamieszczane na stronie PTG.