Strona główna » Ogólne » Dzieje Pomorza » Boręty/Palczewo-dom z końca XIX wieku- poszukuję informacji
| Boręty/Palczewo-dom z końca XIX wieku- poszukuję informacji [wiadomość #10357] |
Thu, 16 August 2012 18:16  |
Fiore
Wiadomości: 2
Dołączył(a): August 2012
|
Junior Member |
|
|
A wic tak dla tych ktrym si nie chce duo czyta krtko i na temat:
Interesuje mnie wszystko co dotyczy tego typu budowli jak i samej histori konkretnych budynkw, mieszkacw czy znajomych mieszkacw, moze jakie stare zdjcia kto ma w posiadaniu?
Temat dotyczy budynkw w mniej wiecej poowie drogi midzy Bortami a Palczewem, nalea od okoo 1945 roku do dzi do rodziny Bartoszewskich. Jest na zdjeciach niej pod numerem 1 i 2.
Dla tych ktrych interesuje co wicej:
Od 1945 roku dom rodziny Bartoszewskich. Najstarsi Bartoszewscy (moi pradziadkowie): Micha (w jednym ze rde- Michael) i Anna, prawdopodobnie z domu Badzig.
Babcia Zofia z domu Kotlarz, dziadek Franciszek Bartoszewski.
Obecny waciciel, syn Zofii i Franciszka- Jzef Bartoszewski.
Pokrtce:
W gospodarstwie obecnie s dwa budynki;
- dom mieszkalny, pitrowy z poddaszem i piwnic, murowany z odlewami z gwiazdami na budynku (nie wiem ilu ramienna, na pewno nie 6). Sam dom ma okoo 10x15metrw, wysoki te na ok. 15. Cay z czerwonej cegy, dachwka ceramiczna, 3 albo 4 kominy, okiennice
- obora podzielona jakby na dwie czci. Pono kiedy obora bya w czci stajni, bya o wiele dusza bo ulega spaleniu, dokadnie nie pamitam z opowieci ale chyba po II wojnie. Cz w dachwce ceramicznej ze stokowym dachem, cz (spalona) z dachem paskim)
Na oborze data 1895 + inicjay OF (albo pierwotnie OE, OP- wytuczone jest tam miejsce na drzwiczki, moliwe, e litery s uamane). Inicjaw nie mog rozgry cho do szczegowo przewertowaam spis (prawdopodobnie) yjcych tam ludw mennonickich.
Na cianie obok daty i inicjaw- dwie Gwiazdy Dawida.
Piwnica jest te ciekaw czci.
Pomieszczenie jest niskie, przy moim wzrocie 1,60 musz si uchyla eby nie uderzy w sufit. Jest korytarz gwny z 4ema pomieszczeniami w tym jedno podzielone na dwie czci. Piwnica z jednej strony koczya si wejciem pod schodami, obecnie jest zawalone, z drugiej strony koczy si lepo cian (pono, jak wynika z opowieci p dziadka, 40% piwnicy byo zamurowane gdy wojska sowieckie szy na Borty. dlaczego, po co, nie mam pojecia)
Do jednego z pomieszcze prowadz stare dbowe drzwi z wycitym oryginalnie (jak wynika z mojego maego 'ledztwa') krzyem maltaskim (krzy jako 'uwiecznienie' przodkw pruskich czy raczej Luftwaffe albo elaznego krzya? nie mam pojecia).
Jeszcze z ciekawostek i zasyszanych opowiastek:
- obok domu podobno by drewniana stodoa za domem wozownia, spalona przez Sowietw
- w rowie melioracyjnym pochowany jest niemiecki onierz (w co troch cieko mi uwierzy- dlaczego jeden onierz akurat zasugiwa na pochwek? skd tam jeden tylko pochowany onierz?)
- dzisiejszy zadrzewiony teren kiedy by parkiem z alejami i moliwe jest, e tam jest wyjcie z piwnicy gdzie zasypane
Gdy byam jeszcze dzieckiem byam wiadkiem gdy przyjedali tam 'na stare mieci' Niemcy- dzieci dawniejszych mieszkacw tego domu. Ogldali teren, nie mwili po Polsku wic wczesnym wacicielom domu trudno byo sie z nimi porozumie. Od kilku dobrych lat nikt si ju nie pojawia z niemieckich stron.
Uprzedzajc wskazwki- tak, wypytuj rodzin tego domu o stare dzieje (aczkolwiek wikszo starego pokolenia w tym ks. zieliski, ktry mia mas informacji- ju nie yje), przekopuje internet, szukam zdj (ktrych nie ma kompletnie). Szukaam wstpnie w archiwach.
Znalazam pare wzmianek ale nie mog by 100% pewna czy to dotyczy tego gospodarstwa, np tu, zaczyna si od strony 61, wspomnienie Anieli Przywuskiej pracujcej w Bortach w gospodarstwie Pennera i von Riesena- http://konferencja.kinib.ukw.edu.pl/universitas/universitas_ 37-38.pdf - gdzie wspomniane jest gospodarstwo w pierwszej poowie XX wieku rolnika o nazwisku Penner (najprawdopodobniej imieniem Franz, rdo: strona 14, ostatni akapit: http://www.goshen.edu/mqr/pastissues/Oct10Rempel.pdf) lub van Riesen (w innym rdle- http://pbc.gda.pl/dlibra/docmetadata?id=9772&from=pubsta ts- van Riefen):
"(...) Przez okres kilku miesicy rodzice moi pracowali w gospodarstwie rolnym Niemca o nazwisku Penner we wsi Borty. 1 grudnia 1940 r. przesiedleni zostali do lecego w tej samej wsi, po ssiedzku, gospodarstwa rolnego Niemca Wilhelma von Riesen. W rkach tej rodziny, gospodarstwo to o powierzchni 70,40 ha, znajdowao si co najmniej od 1909 r.(...)"
"(...)gospodarstwo von Riesena oddalone byo okoo 1 km od zwartej zabudowy wsi (...)"
Przekopujc informacje trafiam na zbir poezji zatytuowanej "Gedichte" autorki Josepha Schutz. Prawdopodobnie pani Schutz by gosposi na plebani (? nie wiem czy plebanie wtedy istaniay, w kadym bad razie bya gosposi) u p ks Jana Kamulskiego, proboszcza Bort w pierwszej poowie XX wieku na co wskazuje wzmianka tutaj, strona 67 http://konferencja.kinib.ukw.edu.pl/universitas/universitas_ 37-38.pdf
"(...) Gospodyni proboszcza Freulein Jzefa Schuetz(...)"
O czym jest zbir Gedichte? Szczerze- nie wiem bo dopiero zaczynam bra sie za porzdne tumaczenie ale z tego co wynika- o wsi Borty. Sam utworek ma okoo 70 stron i jest podzielony na wiersze, cao jest o tu:
http://www.momente-im-werder.net/01_Offen/10_Barendt/Schuetz _Gedichte/Schuetz_01.htm
Z podobnych budowli znalazam konkretnie dwie o tym samym budownictwie a mianowicie obor/stajnie.
Jedna w palczewie (zdjecie ze strony holland.org.pl, numerek 3) oraz w ebie- rodzina niemiecka prowadzi stron o swoim starym miejscu zamieszkania (http://schwark-panitzke.de/) obora jest wrcz identyczna jak ta w Bortach, tylko dusza i modsza dom jednak zdecydowanie inny (obora w ebie numerek 4).
Jest jeszcze jeden podobny dom- na obrzeach Bort, w polu, najprawdopodobniej to samo budownictwo co dom Bartoszewskich, zdjecie numer 5.
Troche sie rozpisaam ale jestem wrcz zafascynowana histori mojej rodzinnej wsi Borty, histori domu i mieszkacw. W zasadzie informacji poszukuje od wczoraj ale ju co nieco wiem, zielona nie jestem 
nie wiedziaam, ze tyle ciekawych rzeczy kryj te miejsca, domy i okolice 
No i byabym wdzieczna za jakiekolwiek tropy czy informacje na temat przodkw i przeszoci domu rodziny Bartoszewskich.
Dla dociekliwych- dom ten jak i obora i obejcie zostan w przecigu najbliszych lat odrestaurowane.
Dostp do domu i obory, do robienia zdj w Bortach mam swobodny jesli kto byby zainteresowany szczegami.
zdjcia:
1) dom Bartoszewskich nr 61:
5) dom na obrzeach Bort, w polu:
2) obora naleca do rodziny B., rok 1895 inicjay OF (albo OE, OP)
3) obora w palczewie, 1921 rok, inicjay- ?
4) obora w ebie, 1914 rok inicjay E.B
|
|
|
|
|
|
|
|
Idź do forum:
Aktualny Czas: Mon Nov 02 18:23:09 GMT+1 2026
Łączny czas generowania strony wyniósł $1 sekund
|
Forum PTG
Szukaj
Pomoc
Użytkownicy
Zarejestruj się
Zaloguj się
Strona główna
