Oglądasz: Kronika

Wykład Arkadiusza Wełniaka, członka naszego Towarzystwa p.t."Prababcia z Myszewa, dziadkowie z Elbląga, w linii po babce są mennonici"-o moich poszukiwaniach,kontaktach i genealogicznych przyjaźniach z potomkami dawnych mieszkańców Żuław i Elbląga.

Na październikowym spotkaniu naszego Towarzystwa ,  w Dworku Sierakowskich – siedzibie Towarzystwa Przyjaciół Sopotu  gościliśmy pana Arkadiusza Wełniaka, który wygłosił wykład  na temat swoich  ciekawych poszukiwań genealogicznych , które przeprowadził na terenach Żuław i Elbląga.


 

Elbląg leży w województwie warmińsko-mazurskim i jest miastem na prawach powiatu.  Założony w 1237 roku przez Zakon Krzyżacki, prawa miejskie otrzymał w 1246 .Miasto leży u ujścia rzeki Elbląg.

Elbląg należał do związku miast hanzeatyckich, a od 1440 roku do Związku Pruskiego. Po pokoju Toruńskim w 1466  należał do państwa polskiego, był ważnym portem morskim. Miasto zamieszkiwali osadnicy z Meklemburgii, Lubeki, Holandii i Westfalii a także Anglicy i Szkoci oraz Francuzi. Kolejne wojny doprowadziły do zmniejszenia rangi miasta.  Gdy nastąpił I rozbiór Polski, Elbląg został przyłączony do państwa pruskiego. Stopniowo zaczął się rozwój przemysłowy miasta, który został zahamowany przez wybuch pierwszej wojny światowej, a po jej zakończeniu, Elbląg znalazł się w prowincji Prusy Wschodnie. Po drugiej wojnie światowej miasto powróciło do Polski.

Pan Wełniak jest pracownikiem Archiwum Państwowego w Elblągu, publikuje w kwartalniku społeczno- kulturalnym „ Prowincja.”, a także w Roczniku Elbląskim, w czasopiśmie Studia Elbląskie oraz w Komunikatach Mazursko-Warmińskich.

Arkadiusz Wełniak prezentuje wywód przodków rodziny Thiessen

Pan Arkadiusz opowiedział kilka ciekawych historii rodzin, których przodkowie mieszkali na Żuławach. Jedną z takich rodzin  są Tissenowie. Jurgen Helmut Tissen, zawodowy fotograf, mieszkający od 17 roku życia w USA a urodzony w Ornecie w 1940 roku, wybrał się w podróż sentymentalną po Żuławach, do miejsca, w którym mieszkali jego przodkowie – Józefowa. Podróż ta odbyła się w 2013 roku, w towarzystwie p. Arkadiusza. W 1944 roku, ojciec Jurgena Tissena, wyższy oficer Wehrmachtu został zastrzelony przez Rosjan a mały Jurgen uciekł z matką do Niemiec, gdzie przebywali dłuższy czas w obozach przejściowych. Kwerenda zrobiona przez Arkadiusza Wełniaka wykazała, że dane o przodkach p. Tissena znajdują się w Archiwum Mennonickim w Niemczech. Z dokumentów nadesłanych stamtąd wynika, że Izaak Tissen urodził sie w Allerwald ( dzisiejszy Józefów) w 1790 roku. A linia Tissenów w Józefowie zaczęła się od Abrahama, który przybył tam prawdopodobnie z Nowego Dworu. Byli mennonitami, którzy nie biorą udziału w wojnach. Dopiero ojciec Jurgena Tissena chcąc pracować w strukturach wojskowych, zmienił wiarę na ewangelicką. W czasie tej podróży sentymentalnej, panowie Arkadiusz Wełniak i Jurgen Tissen korzystali z mapy katastralnej, która pomogła im odnaleźć miejsca zamieszkania przodków p. Tissena. Rodzinne zabudowania Tissenów nie zachowały się. W końcu XIX wieku, rodzina Tissenów przeniosła się do Elbląga gdzie Dziadek Jurgena,  inżynier budujacy mosty przysłużył się miastu budując m.in. most wjazdowy do Elbląga od strony Malborka.


    Matka  Jurgena była również mennonitką. Pochodziła ze Stalewa, gdzie zachowały się mennonickie zabudowania. Również dom matki p. Jurgena zachował sie w szczątkowym stanie. Obok Stalewa, w Markusach, przetrwał mennonicki cmentarz, na którym nie ma już nagrobków związanych z rodziną. Rodzina ze strony matki nazywała się Wiebe. Heinrich Wiebe, pochodzący z tej rodziny, studiował w Petersburgu oraz w Berlinie po czym wyemigrował do Kanady. Zachowało się jego zdjęcie z 1901 roku, które przedstawia uczelniane koło studentów i wykładowców.


  Koło studentów i absolwentów na zdjęciu Heinrich Wiebe

 Tekst Tamara Budkiewicz

Zdjęcia Mariusz Momont