Oglądasz: Kronika

Jak powstawał album "W cieniu puckich hydroplanów"

Kolega Mariusz poprosił o kilka słów na temat albumu o MDLot - jego powstania i idei, więc wspólnie z koleżanką spróbowałyśmy zebrać wszystko i ująć w kilka zdań.

 


 

Historia zaczyna się dobre kilka lat temu, chyba w 2002 roku. Szukałyśmy wówczas materiałów do wystawy na temat przeobrażeń architektonicznych miasta Pucka i do kilku mniejszych jeszcze tematów. Postanowiłyśmy skorzystać z wielu źródeł. Oczywiście nie obyło się bez częstych wycieczek i grzania krzeseł w Archiwum Państwowym, nie tylko w Gdańsku i Gdyni, ale również w Bydgoszczy i Warszawie. Zebrany materiał postanowiłyśmy uzupełnić innym źródłem, dotąd w naszym muzeum nie często wykorzystywanym.  Od tego momentu stałyśmy się stałym bywalcem biblioteki PAN w Gdańsku i Książnicy Kopernikańskiej w Toruniu. Przejrzałyśmy praktycznie całą dostępną prasę wychodzącą na Pomorzu w okresie międzywojennym. Okazało się, że zasoby biblioteczne są bogate w tego typu źródła. I tak mogłyśmy poczytać Słowo Pomorskie, Gazetę Kaszubską, Dziennik Gdyński, Gazetę Gdańską, Gazetę Gdyńską, Kurier Bałtycki, kaszubską Klekę i kilka numerów Dziennika Puckiego. Przejrzenie tego materiału, wypisanie większości, a części przepisanie słowo w słowo artykułów dotyczących ogólnie Ziemi Puckiej ze szczególnym uwzględnieniem Pucka zajęło nam wiele tygodni, dni wolnych od pracy i urlopów. Niestety kserowanie, czy skanowanie nie wchodziło w rachubę, przede wszystkim ze względu na koszty, a często po prostu z powodu złego stanu materiałów.  Tą mrówczą pracą udało się nam stworzyć ogromną bazę informacji na temat regionu w okresie międzywojennym. Obecnie stanowi ona dla nas bazę wyjściową dla większości prac.

Podczas wielokrotnego przeglądania zgromadzonej w plikach exel wiedzy, wyłoniła się nam całkiem spora grupa dotycząca bezpośrednio lub pośrednio Morskiego Dywizjonu Lotniczego. A że zbliżała się okrągła rocznica powstania jednostki postanowiłyśmy na próbę sprawdzić, jak przyjęty i odebrany zostanie taki sposób prezentacji historii. Nadarzyła się też okazja połączyć przyjemne z pożytecznym. Mieszkający w Pucku, potomek lotnika MDLot Tadeusz Stankiewicz – zbieracz i kolekcjoner pamiątek związanych z miastem – zawsze marzył by wydać w formie albumu pamiątki po ojcu Stanisławie i mu go zadedykować.

Drużyna piłki Nożnej MDLot przed wyjazdem na mecz w Wejherowie
(fot. z 1928 r. wł. Tadeusz Stankiewicz)

W trakcie prac nad tekstem udało się połączyć konkretne wycinki prasowe opisujące wydarzenie z przed 80 lat z fotografią równie leciwą, która utrwaliła ten sam moment. W większości przypadków zdjęcia archiwalne idealnie pasowały do spisanych z gazet informacji. Były jednak takie, które nie znalazły swojego odbicia w tekście, ale ze względu na swoją wyjątkowość znalazły miejsce w albumie. Podobnie było w drugą stronę. Szkoda nam było zrezygnować z części materiałów, a wszystko pójść nie mogło. Wielokrotnie trzeba było podejmować decyzje o odrzuceniu. Najbardziej w czasie pracy nad albumem cieszyły chwile, gdy udało się na zdjęciu zidentyfikować wydarzenie, postacie czy wreszcie rozpoznać  fragmenty właściwego typu hydroplanów. Po wielokrotnych przeróbkach i kilku zmianach koncepcji udało się stworzyć pierwszą wersję książki.

Kiedy połączony materiał był już gotowy rozpoczęłyśmy poszukiwanie wydawcy, który poniósłby koszty wydania i dystrybucji oraz zaproponował ciekawą oprawę graficzną. Wybór padł na wydawnictwo Tomasza Żmudy –Trzebiatowskiego BiT, ostatecznie praca ukazała się w ramach nowej grupy wydawniczej Maszoperia Literacka. Praktycznie album został ukończony we wrześniu 2009 r. i od tego momentu zaczął czekać na sfinansowanie i pojawienie się na rynku. Ten okres przeciągał się ponieważ zdobycie funduszy od władz lokalnych na pokrycie przynajmniej części kosztów trwało.  A rocznica zbliżała się wielkimi krokami.

Postanowiłyśmy ostatecznie, by materiał nie poszedł „na zmarnowanie” wykorzystać go w formie wystawy monograficznej. I to się udało. Wystawa została udostępniona 18 maja 2010 r. w siedzibie głównej Muzeum Ziemi Puckiej przy Placu Wolności 28. To co zostało na niej zaprezentowane, to część materiału z książki uzupełnionego i poszerzonego, a przede wszystkim wzbogaconego o nowe fotografie z innych źródeł. Na wystawę trafiły zatem materiały ze zbiorów Muzeum Ziemi Puckiej, Muzeum Marynarki Wojennej w Gdyni, kolekcji prywatnych i rodzinnych. Trójwymiarowo w czasy dwudziestolecia międzywojennego przenoszą nas oryginalne elementy hydroplanów, pamiątki materialne, zabytkowe modele hydroplanów oraz współczesne modele sprzętu latającego, który był na wyposażeniu jednostki. 

Wodnosamolot Latham HB 43 nr 3-1 na płycie w bazie MDLot zimą
(fot. wykonane przed 1931 r. wł. Tadeusz Stankiewicz)

Jeszcze podczas uroczystego otwarcia ekspozycji nie wiedziałyśmy czy i kiedy ukaże się album, który mógłby pełnić w stosunku do niej rolę katalogu. Udało się i w końcu jest. Zdążył na sezon wakacyjny i na rocznicę pierwszego lotu polskiego hydroplanu nad polskim morzem i wybrzeżem, który odbył się 15 lipca 1920 r.

Asia Grochowska członek PTG i Barbara Kos-Dąbrowska sympatyk PTG

 

Więcej informacji na temat wystawy w Muzeum Ziemi Puckiej znajdziecie tutaj .